Để đáp ứng các mục tiêu sản xuất trong chăn nuôi heo thâm canh ngày nay, heo con được cai sữa trước khi thành một quần thể vi sinh vật đường ruột ổn định. Hơn nữa, lượng thức ăn thấp và các yếu tố gây căng thẳng và thách thức liên quan đến cai sữa ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng đường ruột, phá vỡ hệ sinh thái vi khuẩn đường ruột, ảnh hưởng đến sức khoẻ đường ruột và tăng cường tính nhạy cảm của heo con với bệnh tiêu chảy sau cai sữa do vi khuẩn gây ra. Cung cấp thức ăn bổ sung trước và sau cai sữa làm tăng năng lượng chất khô, nâng cao trọng lượng khi cai sữa, giảm mức độ nghiêm trọng của quá trình kiểm tra tăng trưởng sau cai sữa và cải thiện năng suất sau cai sữa thông qua việc kích thích các enzym tiêu hoá liên quan đến tiêu hoá carbonhydrate và protein, và thông qua khả năng dung nạp đối với các kháng nguyên có trong khẩu phần ăn sau khi cai sữa.
Hệ vi sinh vật đường ruột là gì?
Hệ vi sinh vật đường ruột là các vi sinh vật, bao gồm vi khuẩn và các sinh vật đơn bào khác, sống trong đường tiêu hoá của động vật. Hệ vi sinh vật đường ruột có nhiều vai trò có lợi cho vật chủ, chẳng hạn như tiêu hoá và lên men carbonhydrate, sản xuất vitamin, duy trì các chức năng bình thường của nhung mao ruột, điều hoà phản ứng miễn dịch và bảo vệ khỏi vi khuẩn gây bệnh. Mật độ và sự đa dạng của hệ vi sinh vật đường ruột là khác biệt ở các vùng đường ruột khác nhau như hổng tràng, hồi tràng và manh tràng và trong các giai đoạn phát triển khác nhau từ khi còn nhỏ đến khi trưởng thành. Mức độ và nguồn vitamin hoặc chất xơ định hình sự đa dạng và thành phần của hệ vi sinh vật đường ruột ở heo con cai sữa.
Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật đường ruột
Một số yếu tố ảnh hưởng đến sự đa dạng và hoạt động của hệ vi sinh vật đường ruột, bao gồm sự xâm chiếm và sự kế thừa liên quan của quần thể vi sinh vật, tuổi của heo và môi trường mà nó sinh sống, chất kháng khuẩn, thành phần chế độ ăn, thức ăn bổ sung, chế biến thức ăn, phương pháp cho ăn, tải lượng bệnh, cai sữa mùa, môi trường, căng thẳng và di truyền.
Cai sữa là một phần quan trọng trong cuộc sống của heo
Trong ngành chăn nuôi heo hiện đại, việc cai sữa xảy ra vào khoảng 3 đến 4 tuần tuổi. Đây là một sự kiện căng thẳng và phức tạp được đặc trưng bởi những thay đổi trong khẩu phần và các điều kiện sống xã hội và môi trường. Cai sữa ảnh hưởng sâu sắc đến sức khoẻ heo con và có thể dẫn đến giảm năng suất và đôi khi là tử vong. Những căng thẳng về xã hội và môi trường do cai sữa sinh ra do tách khỏi mẹ, xử lý, vận chuyển, các môi trường vật chất khác nhau và phối trộn các lứa, do đó góp phần gây viêm cục bộ trong ruột heo con.
Oxit kẽm
Kẽm oxit là một trong những chất phụ gia thức ăn hiệu quả nhất với các đặc tính kháng khuẩn được sử dụng để chống lại các bệnh nhiễm trùng sau cai sữa. Tuy nhiên, hàm lượng oxit kẽm cao có thể tác động tiêu cực đến sức khoẻ heo do sự tích tụ kẽm trong gan, tuyến tuỵ và thận. Hơn nữa, từ tháng 7 năm 2022, luật của Liên minh Châu Âu giới hạn việc sử dụng oxit kẽm trong chăn nuôi ở mức tối đa là 150mg/kg vì nghi ngờ gây ô nhiễm môi trường.
Tinh dầu
Tinh dầu là hỗn hợp phức tạp của các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi thu được từ nhiều loại thực vật đa dạng có đặc tính kháng khuẩn, chống oxy hoá hoặc kháng vi rút. Việc bổ sung tinh dầu vào khẩu phần ăn của heo con có liên quan đến việc gia tăng nhóm vi khuẩn Lactobacillus và giảm Escherichia coli hoặc tổng số coliform.
Acid hữu cơ
Các acid hữu cơ chuổi ngắn và trung bình, chẳng hạn như acid xitric, propionic, lactic hoặc fumaric, có tác dụng kìm và diệt khuẩn; do đó, chúng được sử dụng với liều lượng cao trong khẩu phần ăn của heo con để bảo quản thức ăn chăn nuôi. Sử dụng acid hữu cơ ở heo con mới cai sữa có liên quan đến việc giảm lượng coliform và tăng Lactobacillus, và chúng tác động đến thành phần hệ vi sinh vật từ dạ dày đến ruột kết một cách rộng rãi hơn.
Prebiotics
Đây là chất xơ được định ngía là các thành phần khẩu phần được lên men có chọn lọc cho phép thay đổi cụ thể cả về thành phần và hoạt động của hệ vi sinh vật đường ruột với tác dụng sinh lý có lợi trên vật chủ. Việc đưa prebiotics vào khẩu phần ăn của heo sẽ kích thích sự gia tăng và hoạt động trao đổi chất của vi sinh vật có lợi và góp phần tạo nên một hệ sinh thái vi sinh ổn định. Theo báo cáo, prebiotics làm tăng tỷ lệ Lactobacillus và giảm số lượng các nhóm có khả năng gây hại như Clostridium và Enterobacteriaceae trên hệ vi sinh vật đường ruột của heo con cai sữa.
Probiotics
Probiotics là những vi sinh vật sống có thể được sử dụng để ngăn ngừa và điều trị sự mất cân bằng vi sinh vật bằng cách thay đổi quần thể vi sinh vật đường ruột. Vi khuẩn lactic, chẳng hạn như Lactobacillus, Bifidobacterium, Enterococcus và Streptococcus, và nấm men từ chi Saccharomyces là những vi sinh vật được sử dụng thường xuyên nhất. Cho ăn Lactobacillus có nguồn gốc từ ruột heo vì chế phẩm sinh học làm giảm sự phong phú của Enterobacteriaceae. bao gồm cả E. coli gây bệnh, giảm thiểu tỉ lệ mắc bệnh tiêu chảy, tăng cường phản ứng miễn dịch trong quá trình nhiễm trùng và tăng trọng lương. Heo con bú sữa từ nái được cho ăn probiotic có thể là một bước phát triển đầy hứa hẹn trong ứng dụng probiotic.
Carbonhydrate có thể lên men
Carbonhydrate trong thức ăn, tinh bột mì và bột củ cải đường có thể kích thích quá trình lên men vi sinh vật, làm tăng các loài Lactobacillus có lợi trong hệ vi sinh vật đường ruột và thúc đẩy một hệ sinh thái vi sinh vật đường ruột ổn định và khoẻ mạnh. Chế độ ăn thông thường của heo dựa trên các loại hạt ngũ cốc có chứa carbonhydrate lên men tự nhiên, bao gồm tinh bột kháng, β - glucans và hemicellulise. Chế độ ăn phức hợp thay thế lúa mì bằng lúa mạch làm tăng tính đồng nhất của hệ vi sinh vật niêm mạc và sự phát triển của heo con sau khi cai sữa
Kết luận
Hệ sinh thái vi sinh vật đường ruột cần thiết cho các chức năng dinh dưỡng, sinh lý và miễn dịch bình thường của heo. Sự xáo trộn trong hệ sinh thái vi sinh vật tạo cơ hội cho các sinh vật gây bệnh xâm nhập và gây bệnh. Các biện pháp quản lý trong chăn nuôi heo thâm canh như cai sữa sớm và xây dựng khẩu phần đã vô tình làm xáo trộn hệ sinh thái vi sinh vật đường ruột, khiến heo con dễ mắc bệnh. Cai sữa là một sự kiện quan trọng trong ngành chăn nuôi heo thâm canh dẫn đến rối loạn đường ruột, gây ra những lo ngại về kinh tế và sức khoẻ cộng đồng.
